Utviklingsstøtte til distriktskommunar

Distriktskommunar (i klasse 5 og 6 i SSB sin sentralitetsindeks) med langvarig nedgang i folketal og/eller sysselsetting, kan søkje om tilskot til tiltak som skal bidra til å handtere denne situasjonen, mellom anna ved å:

• Auke attraktiviteten for busetnad og næringsliv
• Styrkje kommunen sin kapasitet til å arbeide med utvikling og attraktivitet

Fylkeskommunen ønskjer å bidra med ein forsterka innsats over tid. Målet er at kommunen sit att med ei varig styrkt utviklingsevne, også etter at tilskotsperioden er avslutta.

Midlane er hovudsakleg dekte med regionale utviklingsmidlar frå staten, og føringane frå statleg hald seier at måloppnåinga for tilskotet vil verte vurdert opp mot følgjande målsettingar:

1. Utviklingskapasitet og -evne er styrkt i kommunen. Det er jobba systematisk med å sikre varig utviklingsevne etter at tilskotsperioden er avslutta.
2. Kommunen er ein meir attraktiv stad å bu og drive næring.

Innsats kan til dømes vere knytt til:

• Kunnskapsdriven samfunns- og næringsutvikling
• Å greie ut næringspotensial og nye moglegheiter
• Å mobilisere næringsliv, frivilligheit, innbyggjarar og andre lokale aktørar i eit felles utviklingsarbeid
• Stadattraktivitet, særpreg og bulyst
• Tiltak for møteplassar, trivsel og tilhøyrsle

Utgangspunktet for vurderinga av søknadene er kvaliteten på tiltaka. I vurderinga av kvaliteten vert det lagt vekt på:

• Kor godt søknadane svarar ut kommunane sine behov og utfordringar
• Kor godt søknadane er i samsvar med måla for ordninga
• Realisme og gjennomføringsevne
• Lokal forankring og medverknad
• Forankring i lokale politiske vedtak eller i kommunale planar, og i regionale mål og strategiar

Dersom det kjem inn mange gode søknadar, vert følgjande lagt vekt på i prioriteringa:

• Søknadar frå kommunar med langvarig nedgang i befolkning og/eller sysselsetting av særleg omfattande grad vert prioriterte høgst, under føresetnad av god kvalitet og at dei oppfyller alle krav som ordninga set.
• Søknadar frå kommunar som samarbeider vert prioritert høgare enn søknadar frå einskildkommunar, viss søknadane vert vurderte som like gode. Kommunar utanfor målgruppa kan inngå i eit slikt samarbeid.

Som eit tilleggskriterium kan fylkeskommunen også legge vekt på i kva grad kommunen har stor forsørgarbyrde (forholdet mellom talet personar utanfor arbeidsdyktig alder og talet personar i yrkesaktiv alder), og del som står utanfor arbeidslivet.

Årets utlysing er på inntil 5 millionar kroner. Kommunane kan søkje om tilskot både til fleirårige tiltak, og til førebuande arbeid i form av prosjektutvikling, forprosjekt, mobiliserande prosessar og liknande, som kan danne grunnlag for ein søknad om fleirårige tiltak ved ei seinare utlysing. 
Det er ikkje eit krav at eit slikt førebuande arbeid må gjennomførast før det kan søkjast om eit fleirårig tiltak. Kva som er rett inngang, kjem an på kva kommunen er klar for å arbeide med. Ordninga er innretta for å gi kommunane fleksibilitet i korleis dei organiserer og gjennomfører arbeidet. Dei økonomiske rammene for tilskot er likevel faste, og skildra nedanfor.

Fleirårige tiltak 

For fleirårige tiltak kan fylkeskommunen dekkje inntil 50 prosent av totalbudsjettet, eks. mva. Resten må dekkjast av eigen innsats, eigne midlar eller midlar frå andre. Fylkeskommunen kan gi tilskot til eit fleirårig tiltak i ein enkelt kommune, på inntil 1 million kroner, og inntil 1,5 millionar kroner der to eller fleire kommunar går saman om eit felles tiltak. Dette er samla sum for heile tilskotsperioden. I denne utlysinga kan tiltak få tilskot i inntil tre år, sjølv om arbeidet har lengre varigheit. Kommunar som kan vise til god framgang, vil kunne søkje om forlenging med nytt tilskot når tilskotsperioden nærmar seg slutten (med atterhald om framtidige budsjettløyvingar). Samla, med forlenging, vil eit tiltak kunne få støtte i maksimalt fem år.

Førebuande arbeid og forprosjekt

For førebuande arbeid og forprosjekt kan fylkeskommunen dekkje inntil 75 prosent av totalbudsjettet, eks. mva. Resten må dekkast av eigen innsats, eigne midlar eller midlar frå andre. Fylkeskommunen kan gi tilskot til førebuande arbeid på inntil 400 000 kroner.

For fleire detaljar, sjå Økonomi.

Vestland fylkeskommune tilbyr fagleg støtte og samarbeid til kommunar som får tilskot gjennom ordninga.

Innsatsen kan til dømes vere knytt til plan- og strategiprosessar, kunnskapsgrunnlag, mobilisering av lokale aktørar eller anna strategisk utviklingsarbeid. 

Fylkeskommunen vil ta kontakt med aktuelle kommunar for å avklare behov og korleis eit slikt samarbeid kan utformast på ein måte som er tilpassa kommunen sin situasjon og kapasitet.

Fylkeskommunen kan også invitere inn andre aktørar, som Distriktssenteret og Statsforvaltaren, der det er føremålstenleg.

Tilskotet skal berre dekkje kostnader som er nødvendige for å realisere tiltaket. Dette kan inkludere prosessleiing og -støtte, utarbeiding av faglege grunnlag og mindre investeringar som er avgjerande for gjennomføringa av tiltaket og for god måloppnåing.

Tilskotet skal bidra til noko nytt eller meir enn det som alt finst, og ikkje berre oppretthalde eit eksisterande tilbod.

Vidare skal tilskotet ha utløysande effekt, det vil seie at tiltaket ikkje vil verte gjennomført, eller ikkje i ønskt omfang eller til ønskt tid, utan tilskotet frå fylkeskommunen.

Innanfor ramma av forskrifta* kan kommunen tildele tilskot vidare til offentlege og private verksemder som driv med tiltak som fell innanfor føremålet med tilskotsordninga.

Ønskjer kommunen å gjere dette, må det kome fram av søknaden. Vidaretildelte midlar kan ikkje nyttast til kommunen sitt eige interne planarbeid eller politikkutforming, til dømes kjøp av tenester i samband med kommunen sine eigne plan- og strategiprosessar.

(*Sjå felles føresegner og elles det som gjeld særleg for tilskot til kommunar med langvarig nedgang i befolkning og sysselsetting av særleg omfattande grad, og felles føresegner.)

Tilskotet kan ikkje nyttast til:

• Løpande driftskostnader i næringsverksemder eller organisasjonar
• Kausjon eller annan økonomisk garanti
• Direkte eller indirekte investeringar i verksemda sin eigenkapital
• Renter og avdrag på lån, eller refinansiering av gjennomførte tiltak
• Drift av eller investeringar i lovpålagde oppgåver og andre tiltak som i regelen er ein del av det ordinære kommunale tenestetilbodet
• Avsetjing av midlar til uspesifiserte fond hos tilskotsmottakar
• Kommunen sitt eige interne planarbeid eller politikkutforming, dersom kommunen vidaretildeler tilskot, jf. punkt 7

Søknaden skal sendast inn gjennom regionalforvaltning.no og innehalde følgjande:

Om søkjar

• Namn og organisasjonsnummer på den ansvarlege for tiltaket
• Namn på kontaktperson

Økonomi

• Kor stort tilskot det blir søkt om
• Budsjett med finansieringsplan, der eigenfinansiering og annan finansiering går tydeleg fram

Skildring av tiltaket

• Ei kortfatta skildring av utfordringssituasjonen i kommunen
• Kva tiltak det blir søkt om tilskot til, medrekna mål og målgruppe for tiltaket
• Framdriftsplan for aktivitetane
• Korleis tiltaket er organisert, medrekna eventuelle samarbeidspartnarar, og kva roller dei skal ha
• Korleis tiltaket er forankra i kommunen og i regionale mål og strategiar
• Kva resultat søkjar forventar å oppnå når tiltaket er avslutta
• For tilskot på 500 000 kroner eller meir: forventa langsiktige effektar av tiltaket etter at det er avslutta

Søknaden bør også opplyse om andre tilhøve som søkjar meiner er viktige for vurderinga av søknaden.

For eigeninnsats er godkjend timesats inntil 1,0 promille av nominell/brutto årsløn, men avgrensa til kr 1500 per time. Det vert godkjent inntil 1 850 timar per år. Fylkeskommunen har eigne retningslinjer for føring av personalkostnader og eigenfinansiering i tilskotsordningar.

Tiltak kan normalt ikkje få støtte frå fleire finansieringskjelder som fylkeskommunen disponerer, eller har overført til andre. Ved behov for avklaring kan søkjar ta kontakt med fylkeskommunen.

Midlane skal tildelast i tråd med regelverket for offentleg støtte, jf. EØS-avtalen artikkel 61 (1). Både private og offentlege aktørar kan vere omfatta av dette regelverket.

Tilskotsmottakar må avklara med fylkeskommunen, dersom det dukkar opp behov for å gjere endringar i tiltaket undervegs i tilskotsperioden. For større endringar må tilskotsmottakar søkje fylkeskommunen om godkjenning.

Krav om skriftleg sluttrapport

Tilskotsmottakar skal levere ein skriftleg sluttrapport til Vestland fylkeskommune når tiltaket er gjennomført, eller innan ein frist fastsett i tilsegnsbrevet. Sluttrapporten skal skildre kva som er gjennomført, kva resultat som er oppnådd og korleis midlane er brukte. 

Rekneskap

For tilskot over 250 000 kroner skal tilskotsmottakar også levere eit revidert rekneskap for tiltaket stadfesta av revisor, eller godkjend rekneskapsførar dersom verksemda ikkje er revisjonspliktig. Kommunar som sjølve er tilskotsmottakar treng ikkje levere revidert rekneskap.

Utbetaling

Fylkeskommunen kan betale ut inntil 25 prosent av tilskotet på forskot dersom tilsegnsbrevet er signert, og arbeidet har starta opp. Fylkeskommunen kan utbetale maksimalt 75 prosent av tilskotet som delutbetaling (inkludert dei eventuelle 25 prosentane ved oppstart). Oppmoding om delutbetaling må innehalde status for tiltaket og dokumentasjon av kostnadar tilskotsmottakar har hatt.

Vestland fylkeskommune kan krevje at tilskotsmottakar legg fram rekneskap og anna dokumentasjon som er naudsynt for å kontrollere at midlane er brukte i samsvar med føremålet. Riksrevisjonen og Kommunal- og distriktsdepartementet kan også gjennomføre slik kontroll. Tilskot som ikkje er brukte i samsvar med føremålet, kan krevjast tilbakebetalt heilt eller delvis.

Tildeling av tilskot eller avslag på søknad er enkeltvedtak etter forvaltningslova, og reglane om klagebehandling gjeld.

Vestland fylkeskommune vil følgje opp og evaluere innsatsen under ordninga som del av det løpande arbeidet med distriktsutvikling i fylket. Erfaringar frå ordninga kan brukast til å vidareutvikle verkemiddel og arbeidsformer i samarbeid med kommunane og andre aktørar i laget rundt distriktskommunane.

Søknadsfrist for ordninga er 15. desember 2026. Hovudutval for næring vedtar tildelingar frå ordninga, i møtet 17. februar 2027. Vi tar atterhald om endringar i møteplanen til utvalet. Søknaden skal sendast til Vestland fylkeskommune ved avdeling for næring, plan og innovasjon, via regionalforvaltning.no.
Søknadsskjema opnar 1. november 2026